Waarom België sekswerk heeft gedepenaliseerd
De doelstellingen van de hervorming van 2022, de problemen die ze wil aanpakken en de principes die eraan ten grondslag liggen.
1. Uitgangspunten
Vóór de hervorming stond België voor een aantal grote problemen:
- Juridische onzekerheid — Sekswerk was niet duidelijk verboden en niet duidelijk toegestaan. Wie het beoefende leefde in een permanente grijze zone, zonder toegang tot sociale rechten of de bescherming van het arbeidsrecht.
- Moeilijk onderscheid tussen vrijwillig werk en uitbuiting — Zonder duidelijk wettelijk kader konden politie en justitie vrijwillig sekswerk moeilijk onderscheiden van situaties van uitbuiting en mensenhandel.
- Gebrek aan bescherming — Geen arbeidsovereenkomst, geen sociale bijdragen, geen ziekteverzekering, geen verhaal bij geweld of geschillen met een werkgever.
- Stigmatisering — De juridische onduidelijkheid versterkte de marginalisering van de betrokkenen en maakte hen kwetsbaarder voor uitbuiting.
2. Doelstellingen van de hervorming
Sekswerkers beschermen
Door de vrijwillige activiteit uit het strafrecht te halen en een specifieke arbeidsovereenkomst te creëren, geeft de wet sekswerkers concrete rechten: weigeringsrecht, bescherming tegen onrechtmatig ontslag, toegang tot de sociale zekerheid, gereguleerde arbeidsomstandigheden.
Uitbuiting beter bestrijden
Door een duidelijke scheidslijn te trekken tussen legaal werk en strafbare feiten, vergemakkelijkt de wet de opsporing en vervolging van pooierij, mensenhandel en elke vorm van uitbuiting. De straffen voor deze misdrijven blijven behouden en worden in sommige gevallen verstrengd.
De sector omkaderen
De verplichte erkenning van werkgevers, de sociale inspecties, de hygiëne- en veiligheidsvoorwaarden en de regels inzake publiciteit creëren een gestructureerd kader dat een effectieve controle van de activiteit mogelijk maakt.
Rechtszekerheid garanderen
Elke betrokkene — werknemer, werkgever, platform, gemeente, politie — weet nu precies wat is toegestaan en wat verboden is. Dit maakt een einde aan decennia van tegenstrijdige interpretaties.
3. Leidende principes
- Toestemming — Toestemming staat centraal in de hervorming. Ze moet vrij en geïnformeerd zijn, en kan op elk moment worden ingetrokken (art. 417/5 van het Strafwetboek). De sekswerker kan elke handeling of klant weigeren zonder gevolgen (art. 7 van de wet van 3 mei 2024).
- Meerderjarigheid — Alleen personen van 18 jaar en ouder mogen sekswerk verrichten. Elke betrokkenheid van minderjarigen blijft een zwaar bestraft misdrijf.
- Vrijheid om te vertrekken — De werknemer kan het contract op elk moment beëindigen, zonder opzegging en zonder vergoeding (art. 8). Niemand mag maatregelen nemen om het stoppen met prostitutie moeilijker te maken.
- Verantwoordelijkheid van de werkgever — De werkgever is verantwoordelijk voor de veiligheid, hygiëne en het welzijn op het werk. Hij moet een erkenning verkrijgen, strenge voorwaarden naleven, en kan zijn erkenning verliezen bij tekortkomingen.
- Evaluatie en transparantie — De wet voorziet in een multidisciplinaire evaluatie door de Kamer van Volksvertegenwoordigers (art. 433quater/8), met deskundigen uit de sector, verenigingen, academici en vertegenwoordigers van de werknemers.
4. De bij wet voorziene evaluatie
Artikel 433quater/8 van het Strafwetboek bepaalt dat de Kamer van Volksvertegenwoordigers de toepassing evalueert van de bepalingen inzake misbruik van prostitutie, twee jaar na de inwerkingtreding en vervolgens om de vier jaar. Deze evaluatie is multidisciplinair en steunt op de deskundigheid van vertegenwoordigers van justitie, politie, overheidsinstellingen, maatschappelijke organisaties en academische deskundigen. De behandelde domeinen omvatten de strijd tegen mensenhandel, de ondersteuning van sekswerkers, gendergelijkheid, sociale rechten en toegang tot gezondheidszorg.